đế đô
Định nghĩa
- Danh từ:
- Kinh đô, thủ đô của một đế quốc: Chỉ thành phố chính, nơi đặt trung tâm quyền lực chính trị và hành chính của một đế chế.
- Trung tâm văn hóa, quyền lực quan trọng bậc nhất: Ngoài ý nghĩa địa lý hành chính, từ này còn mang sắc thái chỉ sự hưng thịnh, uy nghi và tầm ảnh hưởng tối cao của một kinh đô trong thời đại phong kiến.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Thăng Long từng là đế đô của nước Đại Việt suốt nhiều thế kỷ.
- Huế được xây dựng trở thành đế đô của triều Nguyễn, triều đại phong kiến cuối cùng ở Việt Nam.
- Những tàn tích của đế đô cổ xưa vẫn còn in dấu trên mảnh đất này.
Các cách sử dụng nâng cao
- Mang ý nghĩa biểu tượng: Khi dùng trong văn chương hoặc lối nói hình tượng, "đế đô" có thể ám chỉ một trung tâm quyền lực, sự thịnh vượng hoặc một thời kỳ vàng son đã qua.
- Phố cổ Hội An giờ chỉ còn là cái bóng của một đế đô thương mại một thời.
- Dùng trong các cụm từ cố định: Thường đi kèm với các từ chỉ tính chất như "hùng vĩ", "cổ kính", "uy nghi" để nhấn mạnh đặc điểm.
- một đế đô hùng vĩ; dấu tích của đế đô cổ kính.
Biến thể và từ liên quan
- Đế kinh: (Danh từ) Từ đồng nghĩa, cùng chỉ kinh đô của đế chế. Cách dùng trang trọng, cổ.
- Vùng đất đế kinh xưa nay đã trở thành phố thị nhộn nhịp.
- Kinh đô: (Danh từ) Từ rộng và phổ biến hơn, chỉ thành phố thủ đô nói chung, không nhất thiết phải của một đế chế.
- Kinh thành: (Danh từ) Từ gần nghĩa, thường chỉ khu vực thành thị, phố phường trong kinh đô.
- Hoàng thành: (Danh từ) Chỉ khu vực cung điện, nơi ở và làm việc của hoàng gia trong kinh đô.
Từ đồng nghĩa
- Kinh đô: Thủ đô.
- Đế kinh: Kinh đô của đế chế (từ cổ, trang trọng).
- Thủ đô: Thành phố trung tâm hành chính chính của một quốc gia (nghĩa hiện đại, rộng hơn).
Thành ngữ, cụm từ liên quan
- "Bỏ *đế đô dời đô"*: Cụm từ diễn tả việc thay đổi kinh đô, thường gắn với những biến cố lịch sử lớn.
- "Dấu tích *đế đô"*: Chỉ những di sản, tàn tích còn sót lại của một kinh đô cổ.